پاي خر

Tussilago Farfara L .

از خانواده كاسني Compositae

انگليسيColts Foot , Coughwort , Horsehoof , Foal's Foot , Farfara

نامهاي رايج: فرْفره، پا خر، حشيشهالسعال، دوسة الحمار، فنجيرون، آردپشتك، توسيلاژ.

پاي خر گياهي است چند ساله، ريشهاشستبر و گوشتدار و مايل به قهوهاي وبه ضخامت يك انگشت است. اين گياه درنواحي سرد و معتدل ميرويد. برگهايشبهوسيلة دمبرگ نسبتاً طويلي مستقيماً ازريشه جدا ميشوند برگهايش قلبي شكل ونسبتاً وسيع است. گلهايش در انتهايساقههاس فلس داري قرار دارند كه نهنج آنهاتاحدي وسيع است. گلهاي آنمنفرد، زردرنگ است و در اوايل بهار ظاهر ميشوند.ساقه زيرزميني آن تلخ وتند است.

پاي خر داراي دو نوع فيتوسترول،تانن، مادة تلخ، مادهاي بهنام فاراديون،گلوكوزيد تلخ، لعاب، پارافين،اينولين، اسيد ماليك، اسيد گاليك و اسيد

وينيك،روغن معطر، ساپونين و درخاكستر گياه پتاسيم، كمي سديم و منيزيم ميباشد.

قسمتهاي مورد استفاده گياه پاي خركاپيتولهاي گياه، كليه قسمتهاي گياه،برگ، گل و ريشه مي باشد. اما گلهايآن بيشتر مورد توجه است. گلها در اوايل فروردين وبرگها در ارديبهشت و خردادگردآوري ميشوند. گلها را در سايه خشك ميكنند.

خواص و اثرات دارويي: طبع گياهپاي خر گرم و خشك است.

پاي خر داراي خواص خلطآور، نرمكننده، ضد اسپاسم، مقوي عمومي،مسهل، محلل باد و گازهاي سينه، معرق، مدر،قاعدهآور، التيام بخش زخمها،نشاطآور است.

از اين گياه در موارد عفونتهاي مجاريتنفسي، سرفه، درمان حالات نزلهاي،بيماريهاي مختلف سينه و آسم، زكاممزمن، سرماخوردگي، برونشيت مزمن،سرطان ريه، خروج اخلاط خوني از ريه، نرمكردن سينه و التهاب شديد سينه، تب،بيماريهاي كليه و مثانه، لارنژيت وگريپ استفاده بهعمل ميآيد.

ريشه و برگ گياه بهصورت بخور برايرفع سرفههاي خشك و درمان آبسهها وله شده برگها در عسل، بهصورت ضمادبراي مداواي باد سرخ و تمام مواد التهابيبهكار ميبردهاند.

اصولاً كلمه Tussilago بهمعنايدفع سرفه است. كه بيانگر اثر دفع سرفه اينگياه ميباشد.در استعمال خارجيله شده برگهاي تازه بهصورت ضماد روي دمل، ورم وزخمها باعث بهبودي آنميشود.

شياف برگ و گل آن در مهبل برايخارج كردن جنين زنده و مرده مؤثر است.شست و شوي پا بهوسيله دم كردةبرگ پا خر از تعريق زياده از حد پا جلوگيريميكند. كشيدن برگ آن بهجايسيگار براي تنگي نفس و سرفه مفيد است.

برگهاي آن در رفع سودا، ناراحتيهايپوستي مربوط به پوست سر، ورم پا وتومورها مفيد است و بهعلت وجود مقدارزياد گوگرد در تأمين سلامت پوست سر،درمان كچلي و درماتوزهاي مختلف مفيد است.

جوشانده 1 ـ 2 قاشق غذاخوري در يكليتر آب براي سرماخوردگي وبرونشيت استفاده ميشود.

از جوشانده 40 تا 50 گرم برگ خشكپاي خر در يك ليتر آب 2 تا 4 فنجان درروز در موارد عفونتهاي مجاري تنفسيتناول شود.

دم كرده 15 تا 20 گرم برگ خشك دريك فنجان آب جوش بهمدت 10 دقيقه،پس از صاف كردن شكر بريزيد. نوشيدن ايندم كرده چندين بار در روز براي درمانسرفة مداوم يا بيماريهاي ريوي مفيداست.

بـهليمو

Lippia Citrioder a H.B.8 K

از خانواده شاهپسند Verbenaceae

انگليسيReal Vervain , Herba Louisa , Lemon Verbena

نامهاي رايج: لويسه، لويزه، وِرْون.

به ليمو درختچهاي است به ارتفاع5/1 تا 2 متر، برگهاي ساده، خشن بيضوي ودراز به رنگ سبز روشن است. گلهايآن خيلي كوچك خوشهاي به رنگ ارغوانيمايل به سفيد است. اين گياه ازطريق قلمه زدن يا پاجوشهاي ريشهدار و خوابانيدندر زمينهاي مرطوب تكثير ميشود.

برگ به ليمو حاوي يك مادة تلخ،اسانس روغني فرار بهنام وربنا Verbena oil كهاز سه تركيب ليمونن، سيترال وژرانيول تشكيل شده است و تنها ماده مؤثرة ايندرختچه است.

قسمتهاي مورد استفاده دارويي بهليمو برگ تازه يا خشك آن و سرشاخههايگلدار، ساقههاي جوان و گلهاي آناست كه 3 ـ 2 بار در ماههاي خرداد، مردادسرشاخههاي گلدار يا برگهارا در هواي آفتابي جمع ميكنند و در آفتاب يا سايهميخشكانند.

خواص و اثرات دارويي: به ليموداراي طبعي سرد و مرطوب است.

به ليمو داراي خواص آرام بخش، ضدتشنج، ضد نفخ روده، تب بر، ضداسپاسم، مقوي معده، تونيك و آرام بخش اعصاب،محرك، هضم كننده است.

به ليمو در موارد سوء هاضمه، رفع كنندهدردهاي عصبي، درد معده،سردردهاي يكطرفه (ميگرن)، حالات عصبي بهعنوانآرام بخش، طپش قلب،وجود صداهاي مبهم در گوش، سرگيجه، گاز روده، دل پيچه،خستگيهايروحي، اضطراب، تجسم ارواح و دلهره كاربرد دارد.

بهعنوان تونيك و مقوي معده در رديفبهترين داروها قرار دارد. كه در اينمورد بهتر است هميشه بهصورت دم كرده ومانند چاي مصرف شود.

جوشانده برگها و سرشاخههاي گلدار بهليموداراي اثرات تب بر، آرام بخش،ضد تشنج، ضد نفخ، ضد اسپاسم و آرام بخشاعصاب ميباشد.

دم كرده 5 گرم در دو فنجان آب جوشبهعنوان رفع درد شكم، كاهش نفخ،دلپيچه، تسكين ميگرن، آرامش اعصابمانند چاي مصرف ميشود.

در استعمال خارجي ضماد له شده برگبه ليمو جهت التيام زخم مصرفميشود.

در استعمال خارجي ضماد له شده برگبه ليمو جهت التيام زخم مصرفميشود.

مقدار مصرف از به ليمو بهصورت دمكرده 5 تا 10 گرم برگ در 500 گرمآب جوش يك فنجان تناول شود.

يا يك قاشق چايخوري برگ خشك در نيمليتر آب يك استكان با كمي قندجهت درد دندان و گوش، درمان آسم، دفع سموم،رفع بدبويي دهان، بيماريهايدهان و لثه، تنظيم قاعدگي بانوانيكه رگل آنها به تأخير ميافتد تناول شود.